Pimapen yaz-kış ayarı: ne işe yarar, nasıl yapılır?

Kolu çevirdiğinizde ispanyolet mekanizması, kanadın kenarındaki kilit pimlerini kasadaki karşılıklara geçirir. Karşılıkların eğimli yüzü pimleri, pimler de kanadı kasaya doğru çeker; kanadın contaya ne kadar bastığını bu hareket belirler.

Birçok çift açılım mekanizmasında bu pimler eksantriktir: gövdeleri merkezden kaçık yerleştirilmiştir. Pimi çevirdiğinizde karşılığa oturduğu nokta değişir ve kanat contaya daha çok ya da daha az bastırılır. Halk arasında sıkı konuma “kış ayarı” ya da “kışlık mod”, gevşek konuma “yaz ayarı” denir.

Adı mevsimden gelse de bu ayar aslında conta baskısının ayarıdır. Sıkı konumda kanat rüzgârı daha iyi keser ama kol daha sert döner ve conta daha çok ezilir; gevşek konumda kol rahat döner, conta daha az yorulur. Pencere hava almıyor ve kol rahat dönüyorsa ayarı mevsim değişti diye değiştirmeniz gerekmez.

Kanadı yana açın ve kol tarafındaki kenara bakın. İspanyoletin boyunca kenardan dışarı çıkan küçük, yuvarlak ya da oval pimler görürsünüz. Pimin ortasında bir alyan yuvası, tornavida çentiği ya da düz yüzeyler, üzerinde de nokta ya da çizgi gibi bir işaret varsa pim büyük olasılıkla ayarlanabilir.

Pimler yalnızca kol tarafında olmayabilir. Büyük kanatlarda üst ve alt kenarda da pim bulunur; bazı mekanizmalarda menteşe tarafında da vardır. Kanadın bütün kenarlarını dolaşıp pimleri sayın, çünkü ayar hepsine aynı şekilde yapılır.

Her pencerede bu ayar bulunmaz; düz, ayarsız pimli mekanizmalar da vardır. Bu yazıdaki ayar yana açılan ya da hem yana hem vasistas açılan kanatlar içindir. Sürme pencere ve kapıların mekanizması farklıdır.

Ayardan önce pencerenin nerede hava aldığını bilmek gerekir. Kanadın kenarına bir kâğıt koyup pencereyi kapatın ve kâğıdı çekin. Kâğıt zorlanmadan kayıyorsa o noktada kanat contaya basmıyordur. Testi dört kenarda birkaç noktada yapın ve kâğıdın hangi noktalarda kolay çıktığını not edin; ayardan sonra aynı noktaları yeniden deneyeceksiniz.

Kolu çevirirken ne kadar zorlandığınızı da aklınızda tutun. Ayardan sonra kolun belirgin biçimde sertleşmesi, pimlerin fazla sıkıldığını gösterir.

Pimlerin çoğu alyan anahtarıyla çevrilir; bazıları pense ya da düz tornavidayla döner. Pimin yuvasına tam oturan aleti kullanın. Yuvası bozulan pim bir daha düzgün ayarlanamaz.

Pimin üzerindeki işaretin hangi yönü sıkı gösterdiği mekanizmadan mekanizmaya değişir. Bu yüzden işarete göre değil, kâğıt testinin sonucuna göre karar verin:

• Kanadı yana açık konumda bırakın ve ayar bitene kadar kolu çevirmeyin.
• Her pimin işaretinin şu an nereye baktığını not edin ya da fotoğrafını çekin. Sonuçtan memnun kalmazsanız bu konuma geri dönersiniz.
• Bütün pimleri aynı yöne, küçük ve eşit adımlarla çevirin. Pimleri birer birer değil, hepsini birlikte ayarlayın.
• Kanadı kapatıp kolu çevirin ve kâğıt testini aynı noktalarda tekrarlayın. Kâğıt öncekinden zor çıkıyorsa doğru yöne çevirdiniz; daha kolay çıkıyorsa pimler gevşemiştir, ters yöne çevirin.
• Kol kanadı rahatça kilitliyor ve kâğıt her noktada zorlanarak çıkıyorsa ayar tamamdır. Kolu çevirmek için kanadı bastırmanız ya da zorlamanız gerekiyorsa pimleri bir adım geri alın.
• Son olarak kolu kapalı konuma getirip kanadın kasaya düzgün oturduğuna ve kilitli kanadın itince oynamadığına bakın.

Ayarı bozan ya da pencereye zarar veren birkaç alışkanlık var:

• Yalnızca hava alan köşedeki pimi sıkmak. Kanat o köşede contaya fazla basar, karşı köşede yeni bir boşluk açılabilir.
• Pimleri farklı konumlarda bırakmak. Biri sıkı, biri gevşek kalan kanat kasaya eğik oturur ve bir köşeden hava almaya devam eder.
• Pimleri sonuna kadar sıkmak. Kol zor döner, ispanyolet ve dişli kutusu her kilitlemede zorlanır, conta da daha çabuk ezilir.
• Pimleri akülü tornavida ya da uymayan bir aletle çevirmek. Pimin yuvası bozulur, ayar yapılamaz hâle gelir.
• Menteşe ve makastaki vidaları pim sanıp çevirmek. Bu vidalar kanadın kasadaki konumunu değiştirir; tek bir vidayı çevirmek sorunu başka bir köşeye taşıyabilir.

Pimler her iki konumda da sızıntıyı kesmiyorsa sorun pim ayarında değildir. Kanat sarkmış olabilir: alt köşesi kasaya sürtüyor ve kolu çevirmek için kanadı kaldırmanız gerekiyorsa sebep budur. Contası sertleşmiş, çatlamış ya da kanalından çıkmışsa da pim ne kadar sıkılırsa sıkılsın boşluk kapanmaz. Kasadaki karşılık yerinden kaymış ya da aşınmışsa pim ona tam oturmaz.

Bu durumlarda menteşe ve makas ayarı, karşılık değişimi ya da conta değişimi gerekir; bunları ustaya bırakın. Kanat açarken aşağı düşüyor ya da menteşede boşluk hissediliyorsa pencereyi kullanmayı bırakıp kanadı kapalı tutun.

Pim, menteşe ve karşılık ayarını yerinde yapıyoruz. Kanadın kenarındaki pimlerin ve hava alan köşenin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ayarın mı parça değişiminin mi gerektiğini baştan konuşabiliriz.